Pamięć o ofiarach „Krwawego Poniedziałku”

W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej odbędzie się w piątek 4 września wspólna modlitwa za wszystkich, którzy w czasie wojny oddali życie za wolność naszej Ojczyzny, a szczególnie za mieszkańców Częstochowy zamordowanych przez niemieckich żołnierzy we wrześniu 1939 r.

Plan wydarzenia: 

godz. 9.00 – złożenie kwiatów przy tablicy memorialnej poświęconej ofiarom tragicznych wydarzeń na placu przed Archikatedrą. Bezpośrednio po zakończeniu ceremonii delegacje udadzą się na Cmentarz Komunalny, gdzie złożone zostaną kwiaty na zbiorowej mogile.

godz. 18.00 – Msza Święta w intencji ofiar „Krwawego Poniedziałku”, której w Bazylice Archikatedralnej przewodniczyć będzie abp Wacław Depo, metropolita częstochowski.

godz. 19.00 – montaż słowno-muzyczny w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej nr 35.

4 września 1939 r., dzień po zajęciu Częstochowy przez oddziały niemieckiej 46 Dywizji Piechoty, doszło w mieście do strzelaniny, której przyczyny do dziś nie zostały jednoznacznie wyjaśnione. W jej wyniku zginęło 8 niemieckich żołnierzy, a 43 zostało rannych.

W odwecie żołnierze Wehrmachtu rozpoczęli masowe zatrzymania przypadkowych osób. Ludzi wyciągano z mieszkań i bram kamienic, zatrzymywano na ulicach, a następnie prowadzono w różne punkty miasta. Wśród aresztowanych byli mieszkańcy Częstochowy oraz osoby, które przybyły do miasta z okolicznych miejscowości.

Jednym z miejsc, do których kierowano zatrzymanych, była częstochowska katedra. Jednocześnie w różnych częściach miasta rozpoczęły się egzekucje ludności cywilnej. Ich ofiarami byli mężczyźni, kobiety, a także dzieci.

Głównymi miejscami egzekucji były dzisiejsze place Biegańskiego i Daszyńskiego, plac przed katedrą oraz ulice Starego Miasta. Dokładna liczba zamordowanych nie jest znana. W 1940 r. podczas ekshumacji odnaleziono szczątki 227 osób. W 2019 r. przy pracach remontowych przed Archikatedrą odnaleziono szczątki kolejnych 13 ofiar.

Łącznie odnaleziono szczątki 240 osób, w tym 22 obywateli polskich pochodzenia żydowskiego. Szczątków wielu ofiar nigdy jednak nie odnaleziono, a część miejsc, w których znajdowały się groby, nie została poddana ekshumacji.

Źródło informacji historycznych: Instytut Pamięci Narodowej.