Żarki upamiętniły szewca Franciszka Królika

Szlak Tradycji w Żarkach wzbogacił się o kolejną wyjątkową rzeźbę. W Leśniowie uroczyście odsłonięto postać Franciszka Królika (1894–1940) – żareckiego szewca, którego praca i rodzinne tradycje na trwałe wpisały się w historię miasta. Dzięki takim rzemieślnikom Żarki przez dziesięciolecia słynęły z produkcji obuwia, a zawód szewca stał się jednym z symboli miasta.

W uroczystości uczestniczyli radni Rady Miejskiej (przewodniczący Grzegorz Kwaśniok, wiceprzewodnicząca Joanna Jarosz, Ewa Sojka, Aleksandra Światała, Iwona Samuel), mieszkańcy Żarek, a szczególnie licznie przybyli mieszkańcy Leśniowa. Gospodarzami byli fundatorzy rzeźby – rodzina Franciszka Królika: Urszula i Marek Mianowscy, Ewa Siurda, Dominika Horoszko oraz Jakub Mianowski.

- Buty dawnej produkowało się minimum trzy dni, ale jak już je zrobiono, to można powiedzieć, że były na wieczność. To jedyny element, który się zwykle zachowywał w grobie. Skórzane oficerki, nawet po wielu latach pod ziemią, były w stanie bardzo dobrym – mówiła Urszula Mianowska. Wspomnień i opowieści było dużo więcej.

- No cóż, dla nas praca przy butach, to była jednak konieczność. I to nie zawsze miła, trzeba było na przykład pakować zamówienie, a będąc dzieckiem po prostu chciało się robić zupełnie inne rzeczy – mówiła Dominka Horoszko, która wspólnie z rodzeństwem pomagała rodzicom w prowadzeniu zakładu.

Kulminacyjnym momentem uroczystości było wspólne odsłonięcie rzeźby przez fundatorów. Wspólnie z mieszkańcami odliczono, by na zakończenie głośno wybrzmiało hasło: „Żarki – miasto szewców!”

Urszula i Marek Mianowscy, wykorzystując swoje rzemieślniczą wiedzę, zostali powołani do jury na potrzeby konkursu „Co kryje walizka dawnego szewca?”. W starej drewnianej walizce znajdowały się autentyczne narzędzia szewskie, takie jak młotek, raszpla, pocięgiel, kopyto czy drajfus. Zadaniem uczestników było odgadnięcie nazw przedmiotów oraz ich przeznaczenia. Zabawa cieszyła się zainteresowaniem zarówno dzieci, jak i dorosłych, stając się ciekawą lekcją historii żareckiego rzemiosła. A na zakończenie dla wszystkich było pyszne ciasto z jagodami przygotowane przez Urszulę Mianowską.

Szlak Tradycji w Żarkach to wyjątkowa inicjatywa przypominająca o ludziach, którzy swoją pracą, talentem i zaangażowaniem tworzyli historię miasta. Każda kolejna rzeźba staje się nie tylko elementem przestrzeni publicznej, ale przede wszystkim trwałym świadectwem lokalnego dziedzictwa i pamięci o mieszkańcach, dzięki którym Żarki zyskały swój niepowtarzalny charakter.

*

Chcesz poznawać Szlak Tradycji?

Pobierz bezpłatną aplikację Moje Żarki z Google Play lub App Store.

• Google Play (Android) https://tiny.pl/9rt7vn0fk

• App Store (iOS) https://tiny.pl/30vy7-ct8

Dzięki aplikacji zyskasz dostęp nie tylko do zniżek, ale i do Szlaku Rzeźb.

*

Szewc Franciszek Królik (1894-1940)

Pochodził z Leśniowa, dzisiaj to osiedle Żarek. Uczył się zawodu w Towarzystwie św. Franciszka Salezego w Warszawie. Tam poznał przyszłą żonę Marię. W 1929 wrócili do Żarek i utrzymywali się wspólnie z wyrobu obuwia. Warsztat znajdował się przy dawnej ul. Potockiej, a potem przy ul. Prostej. W czasach F. Królika wykonanie pary obuwia zajmowało 3 dni. Produkował buty ze skóry łącznie z podeszwą, a jego żona zajmowała się szyciem cholewek. Po śmierci F. Królika, to ona prowadziła warsztat kamasznicy. Do zawodu szewca lub kamasznika zostały przyuczone również ich wszystkie dzieci, a było ich pięcioro.

Wśród nich i Maria Wolska, która w czasie II wojny światowej jako młoda dziewczyna pracowała na robotach przymusowych. Po powrocie z Düsseldorfu z mężem Franciszkiem prowadzili zakład szewski przy obecnej ul. Armii Krajowej 16. W 1984 r. przeszła na emeryturę. Wszystkie ich dzieci, a było ich czworo uzyskały dyplomy mistrzowskie i prowadziły zakłady szewskie lub cholewkarskie do emerytury: Szczepan Wolski w Żarkach, Zbigniew Wolski w Zawierciu, Ludwik Kurkiewicz w Żarkach i Urszula Mianowska w Żarkach już przy ul. Leśniowskiej 138.

Urszula Mianowska wspólnie z mężem Markiem Mianowskim produkowali obuwie w latach 1984-2018. W ich zakładzie, jak w wielu innych żareckich warsztatach, produkowane buty określało się w następujący sposób: „lody” (damskie letnie na obcasie lub korku), „babki” (zimowe damskie wysokie), „chłopki” (zimowe męskie wysokie), „mrozki” na zimę.

Fundatorzy rzeźby: Urszula Mianowska (wnuczka Franciszka Królika) z mężem Markiem Mianowskim, córkami Ewą Siurdą, Dominiką Horoszko i synem Jakubem Mianowskim.

Autor rzeźby na Szlaku Tradycji: Marcin Flower Poznański.

**

Lokalizacje rzeźb w ramach projektu Żarki na Szlaku Tradycji.

Orzeł z okazji 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego.

Fundator: burmistrz Miasta i Gminy Żarki Adam Zamora

Lokalizacja: UMiG Żarki

https://maps.app.goo.gl/YeBoCPXMTNWdkvJc7

*

Piotr Antoni Steinkeller

Fundator: burmistrz Miasta i Gminy Żarki Adam Zamora

Lokalizacja: Przystanek Nowy Rynek

https://maps.app.goo.gl/iARw3GfCPKNEE7239

*

Rajca Bartłomiej

Fundatorzy: radni Rady Miejskiej w Żarkach (kadencja 2024–2029)

Lokalizacja: Stary Rynek

https://maps.app.goo.gl/VfmEHp3rz6W1mTLx6

*

Marcin Myszkowski herbu Jastrzębiec

Fundatorzy: proboszcz Parafii Żarki ks. kan. Stanisław Kotyl wraz z parafianami

Lokalizacja: Stary Rynek (przy kościele)

https://maps.app.goo.gl/QxG6b5Moorkt6oiR8

*

Gustaw Lubicz Szydłowski

Fundator: Manufaktura Słodyczy Hokus Pokuss

Lokalizacja: ul. Marsz. J. Piłsudskiego 17, Żarki

https://maps.app.goo.gl/RNGbRL9GdcsCkNuB7

*

Bakałarz Jan Zeydl

Fundator: wicestarosta myszkowski Jakub Grabowski

Lokalizacja: Szkoła Podstawowa w Żarkach

https://maps.app.goo.gl/SSp3DqVBhnoHzUPx8

*

Adolf Simiczek (Šimiček)

Fundatorzy: mgr inż. Paweł Wyporski, mgr inż. Kamil Chodak

Lokalizacja: Szkoła Podstawowa w Żarkach

https://maps.app.goo.gl/SSp3DqVBhnoHzUPx8

*

Zakonnik o. Ireneusz Pompa OSPPE

Fundatorzy: Ireneusz Fąfera (siostrzeniec Ireneusza Pompy),

Wacława Fąfera (siostra I. Pompy) z mężem Eugeniuszem Faferą

Lokalizacja: Żarki, ul. Ofiar Katynia 21 https://maps.app.goo.gl/EpWeozNwqsMvCZAFA

*

Nosiwoda

Fundator: Dyrektor Zakładu Usług Komunalnych Andrzej Jakóbczak

Lokalizacja: ul. Leśniowska 55, Żarki

https://maps.app.goo.gl/E4mg28KZX2kq2M7A7

*

Rzeźnik Bolesław Nowakowski

Fundatorzy: Joanna Jarosz, Julian Nowakowski, Jan Kozak

Lokalizacja: ul. Leśniowska 4, Żarki

https://maps.app.goo.gl/AAFNsN5hM4dB1at66

*

Zielarka

Fundatorzy: Cleo Day Spa – Nina Wieczorek-Czubaj i Cezary Czubaj

Lokalizacja: ul. T. Kościuszki 4, Żarki

https://maps.app.goo.gl/GKy91DCwFt3QcEeu5

*

Latarnik

Fundatorzy: Elektrobi – Ewa i Robert Siurda

Lokalizacja: ul. Armii Krajowej 16, Żarki

https://maps.app.goo.gl/KyRiasKfjeoCwTgX6

*

Młynarz

Fundator: Miasto i Gmina Żarki

Lokalizacja: Muzeum Dawnych Rzemiosł Stary Młyn https://maps.app.goo.gl/AmwUin33GtUEttVn6

*

Abraham Josef Sztybel

Fundatorzy: rzeźbiarz Marcin Flower Poznański i historyk Piotr Zamorski

Lokalizacja: Stary Rynek

https://maps.app.goo.gl/aMcMpLcgea1p75by8

*

Szyja Szwarcberg

Fundatorzy: mieszkańcy Miasta i Gminy Żarki

Lokalizacja: MGOK Żarki https://maps.app.goo.gl/6SHosRwipKZ7yhih9

*

Rejent

ul. T. Kościuszki 46, Żarki

https://maps.app.goo.gl/HjoU9LiFVXurjtfW8

*

Szewc Franciszek Królik

Fundatorzy: Urszula Mianowska, Marek Mianowski, Ewa Siurda, Dominka Horoszko, Jakub Mianowski

ul. Leśniowska 138, Żarki

https://maps.app.goo.gl/YwFei4N9FBAHJdbD8

*

Wspinacze

Fundatorzy: Marcin „Flower” Poznański, Jarosław Mazur

Lokalizacja: ul. Myszkowska 80, Żarki

https://maps.app.goo.gl/J1QXkbHRJxMbUiZU9

*

Kacper Kustrzyński

Fundator: Marcin „Flower” Poznański (Jaworznik)

Lokalizacja: Kamień Gloria Victis, Jaworznik

https://maps.app.goo.gl/WUBXfmEDkjM5kP8T9